Nguyễn Quang Thiều & Bài ca những con chim đêm

 Nguyễn Quang Thiều & Bài ca những con chim đêm

viet&doc – Như chỉ còn con tàu nhỏ ngủ im lìm trên bến/ Người lái tàu bỏ vào thị trấn, lang thang/ Như chỉ còn sóng rì rao, như chỉ còn lại nước/ Như chỉ còn xa xăm, thiêm thiếp những quả đồi/ Như chỉ còn gió đi qua rừng bạch đàn thẫm tối…

 

BÀI CA NHỮNG CON CHIM ĐÊM

 

Như chỉ còn con tàu nhỏ ngủ im lìm trên bến

Người lái tàu bỏ vào thị trấn, lang thang

Như chỉ còn sóng rì rao, như chỉ còn lại nước

Như chỉ còn xa xăm, thiêm thiếp những quả đồi

Như chỉ còn gió đi qua rừng bạch đàn thẫm tối

Buồn bã lời thở than của cây diệp lục suy tàn

Như chỉ còn tiếng chó sủa từ mé hồ bên kia

Như chỉ còn bờ sỏi dốc làm trượt chân con chuột

Như chỉ còn một người già đau răng âm ỉ

Vừa chớp mắt đã mơ thấy những chiếc răng vàng

Như chỉ còn người gác đêm ngủ ngồi trên ghế

Giấc ngủ đầy tiếng hô hoán và chạy ríu cả chân

Như chỉ còn một con cá nhỏ bơi theo ánh sáng vì sao

Như chỉ còn người đàn bà ngủ vùi trong chiếc chăn xa lắc

Như chỉ còn mình tôi, như chỉ còn một bàn tay

Như chỉ còn một dây câu và mẩu mồi cuối cùng bất trắc

Như chỉ còn ánh đèn trong phòng nghỉ quên tắt

Đôi tình nhân đến từ thành phố

Chết từ lâu trong hạnh phúc của mình

 

Nhưng không, có một tiếng, chợt vọng trong đêm

Trôi dạt trên mặt hồ mênh mông và dội vào bờ đất

Còn một tiếng vang lên từ cổ họng nóng hổi và ẩm tối

Xối vào không gian như máu ngập tràn

Còn một tiếng, con chim đêm, đập cánh và vọng xuống rền rĩ

Bài ca của trời xanh bị thương trên đôi cánh của mình

Còn một tiếng rống lên làm hoảng sợ những vòm cây

Làm phụt tắt ngọn đèn quán ăn khuya hết khách

Làm bật tung những răng sâu, làm mở toang cánh cửa

Làm lưỡi câu nơi đáy hồ xúc động run lên.

 

Tiếng chim đêm vọng về từ những đỉnh đồi bên kia

Như lần đầu nghe thấy, như lần đầu sợ hãi

Chợt nhận ra ngôi nhà của mình, nhận ra thơ ấu của mình

Nhận ra cơn mơ của mình đang đi trên con đường đơn độc

Nhận ra cuốn sách trên tay bị đánh tráo bằng cuốn sách khác

Nhận ra một lớp học thầy và trò từ lâu rồi đã chết

Viên phấn kẹp giữa hai ngón tay thầy giáo già đã phủ đầy rêu

Nhận ra dọc dãy ghế treo lên những gương mặt bất động

Nhận ra có một người cầm một cây nến trắng

Đi trong thế giới của thì thầm và của mắt ngước lên

 

Đã lên đến đỉnh đầu, tiếng chim đêm, cùng phía ngôi sao

Và bắt đầu đứng dậy, rừng cây ven hồ nước

Đứng dậy và mọc cao hơn, những hàng cây

Gắng thoát khỏi đày đọa của áo quần, giường chiếu

Đêm này đây, có phải đêm thế gian cuối cùng, và tôi nghe thấy

Những cái cây mọc, tiếng nghiến trục bánh xe

Những tán lá gắng vươn lên khỏi hơi nóng và tiếng giày đi đều trong thị trấn

Như người chết đuối gắng vươn lên khỏi mặt nước hồ

Mọc cao nữa trên đỉnh sự sống, để khi quay lại

Không nhìn thấy quầng sáng mù của thị trấn đêm đêm

 

Mọc vút qua đầu người lái tàu lang thang như một mũi tên

Giấc ngủ không thể nào mọc kịp những tán lá kia

Từ ô cửa sổ quên đóng chạy túa ra những cành lá

Khóc ròng bao năm trong ve vuốt cỗi già

Mọc theo con đường gần nhất, xuyên thủng những trần nhà

Như chỉ còn đêm nay và những cái cây phải lựa chọn

Như chỉ còn một lối đi và những cái cây mọc rồ dại

Làm tất cả đồng hồ trong thị trấn nổ tung

Phụ bản trích đoạn một bức tranh của Nguyễn Quang Thiều

Mọc vút lên như viên đạn thoát nòng, và chiếc rìu không kịp thức giấc

Chỉ vọng lại xa xăm, tiếng lá thở mơ hồ

Người làm vườn trong mơ cầm kéo cắt tóc những đứa con

Cắt cả tóc chính mình, cắt cả vào mây trắng

Và thị trấn sớm mai như chưa nhìn thấy

Chỉ còn những dấu cây bỏ mặt đất ra đi

Cả những cánh cửa gỗ cũng ra đi, cả bàn, cả ghế

Và chiếc nôi cũng ra đi, và cả một nóc nhà.

 

Đã phủ ngập trên mênh mông mặt hồ, tiếng chim đơn độc và rền rĩ

Những quả đồi cựa mình và lặng lẽ bước đi

Những đám mây tha phương đã trở về, đứng bên kia đầu dốc

Ngước nhìn lên trong đêm mờ sao, và tôi nhận thấy

Linh hồn của những người chết trên mảnh đất này

Bay lượn nặng nề cùng linh hồn những chiếc thuyền thúng

 

Và linh hồn những con chó chạy ra mép nước sủa vang đón linh hồn những ông chủ

Linh hồn một bà già hấp hối đòi gặp linh hồn con cháu

Ngước nhìn lên và tôi thấy linh hồn ông nội tôi

Đang dựng lại đình làng và linh hồn bà nội

Đang đội đất đắp đê dài đến tận chân trời

Ngước nhìn lên trong đêm mê sảng của một hồ nước và như một chứng nhân

Của lịch sử lặng im và tôi nhìn thấy

Linh hồn những ông vua vẫn đắm mê linh hồn những tì thiếp

Linh hồn những ngựa bạch vẫn kéo theo linh hồn những cỗ xe

Và linh hồn những đao phủ bay song song linh hồn những cái đầu bị chặt

Ngước nhìn lên, phía bên kia bờ hồ, hiện linh hồn con đường đất nham nhở vết ngựa, xe

Một đoàn dài linh hồn những người lính đang tìm về linh hồn những ngôi nhà

Và bên này hồ nước linh hồn những người đàn bà goá bụa

Đang xé tan linh hồn những váy và linh hồn những yếm

Đang cào xước linh hồn những bầu vú đắng cay và khát cháy họng

Bằng những ngón tay yếu đuối, dịu dàng

 

Và tràn ngập trên những sườn đồi kia linh hồn mồ côi của những đứa trẻ mồ côi

Đi lan man như cỏ dại mọc sau mưa để tìm linh hồn những người cha

Linh hồn của những quạ khoang đậu trên cành của linh hồn của một cái cây cụt ngọn

Kể lể như một bà già về những con mắt bị khoét và những trái tim bị rỉa

Một linh hồn ngựa chiến mình mẩy đầm đìa máu

Đến bên chúng và hí vang, làm rung cán giáo ngập sâu nơi ngực

 

Ngước nhìn lên trong đêm của hồ nước mê sảng và nhận ra

Dưới gốc thông già, linh hồn cái đầu của một nhà thơ đang đọc một linh hồn sách

Và bay quanh ông vừa cười vừa khóc, linh hồn ba họ

Ngước nhìn lên và cố tìm linh hồn chén rượu độc

Chỉ thấy một linh hồn ông vua cắn mãi vẫn không đứt lưỡi mình.

 

Đã phủ ngập mênh mông vùng hồ, tiếng chim đêm, và lan xa bất tận

Lan đến ngôi nhà cuối cùng trong thị trấn nghèo nàn đã bị lãng quên

Người đàn ông yếu hèn lần đầu trong đời tỉnh giấc giữa khuya

Mở cửa sổ nhìn phía trời xa, một ngôi sao sáng

Chợt nhận ra cái cây còi cọc trên ban công lần đầu trổ hoa lóng lánh

Và hương thơm toả rì rầm một khúc nguyện cầu

An ủi những giấc ngủ đầy thở than và đầy mộng mị

Và cứu vớt những đời sống hận thù, bạc nhược, vô sinh.

 

Đã phủ ngập trên mênh mông vùng hồ, tiếng chim đêm và lan xa bất tận

Lan đến một xóm nhỏ ở chốn cuối cùng của mặt đất này

Người nông dân đói nghèo đang chờ chết và con bò ốm đau đang chờ chọc tiết

Từ ngôi nhà rách nát và từ cái chuồng đầy muỗi, ngước lên

Cả hai nhìn rõ mọi vật xung quanh trong ánh sáng vì sao

Và run rẩy nghe vọng đến một giọng nói xa lạ và quen thuộc

Người nông dân mặc chiếc áo lành lặn nhất của mình, dắt con bò đi ra cánh đồng

Tất cả lưỡi cày mai táng từ lâu trong đất đai cỗi cằn, yên ngủ, giờ thức dậy

Dựng lên những cánh buồm loé sáng, reo vang

 

Ngước nhìn lên, ngôi sao mỗi lúc một sáng hơn

Mỗi lúc nghe một rõ hơn như chính từ bản thân mình

giọng nói xa lạ và quen thuộc

Cả hồ nước mở ra một con mắt

Sáng dần lên một đoá hoa

 

Ngước nhìn lên và nhận thấy con đường

Từ xóm nhỏ chạy tới đỉnh đồi sáng lên như một vệt phấn

Người đàn bà câm mang thai, bỗng đẹp lên như một thiên thần, lặng lẽ bước đi

Hai bàn tay đặt dịu dàng lên cơn đau, và mỉm cười lướt hàm răng sáng

Người đàn bà câm đi qua những ngôn từ nguyền rủa

Những ngôn từ khiếp nhược và lừa dối ngày ngày trên đầu lưỡi chúng ta

Câm lặng xòe hai bàn tay phủ che lên mênh mông của nỗi đau chờ đợi.

 

Và từ căn phòng đèn quên tắt của đôi tình nhân đến từ thành phố

Từ bờ dốc sỏi làm trượt chân con chuột ăn đêm

Đến ngôi nhà cuối cùng trong thị trấn bị lãng quên

Và xa nữa, người nông dân chờ chết và con bò chờ chọc tiết

Cả chiếc dao mũi nhọn đang nguyền rủa sứ mệnh của mình

Và tận cùng đáy nước, chiếc lưỡi câu vứt đi mẩu mồi cuối cùng run lên thổn thức

Đều nghe thấy trong ánh sáng ngôi sao rực rỡ

Trong tiếng bầy chim đêm vang vang những tiếng chuông vàng

Giong nói của đứa bé trong bụng người đàn bà câm cất lên rền rĩ:

ME HÃY MANG CON LÊ ĐỈNH ĐỒI

 

Chính lúc này, nhanh hơn tiếng sấm, nhanh hơn cả tia chớp, chúng ta nhìn thấy

Con đường và số phận dân tộc chúng ta từ một đỉnh đồi.

 

Đại Lải – Xuân Hoà, 9.1997

NGUYỄN QUANG THIỀU

(Trích từ tập Dưới trăng và một bậc cửa, Nxb Hội Nhà văn năm 2020)

 

admin

0 Reviews

Write a Review

Bài viết liên quan

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *