Chùm thơ Phạm Tiến Duật

 Chùm thơ Phạm Tiến Duật

viet&doc – Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời/ Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy/ Võng mắc chông chênh đường xe chạy/ Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

Nhà thơ Phạm Tiến Duật (1941-2007}

Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây

 

Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn

Hai đứa ở hai đầu xa thẳm

Ðường ra trận mùa này đẹp lắm

Trường Sơn Ðông nhớ Trường Sơn Tây.

 

Một dãy núi mà hai màu mây

Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác

Như anh với em, như Nam với Bắc

Như Ðông với Tây một dải rừng liền.

 

Trường Sơn tây anh đi, thương em

Bên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạo

Muỗi bay rừng già cho dài tay áo

Rau hết rồi, em có lấy măng không.

 

Em thương anh bên tây mùa đông

Nước khe cạn bướm bay lèn đá

Biết lòng anh say miền đất lạ

Chắc em lo đường chắn bom thù

 

Anh lên xe, trời đổ cơn mưa

Cái gạt nước xua tan nỗi nhớ

Em xuống núi nắng về rực rỡ

Cái nhành cây gạt nỗi riêng tư.

 

Ðông sang tây không phải đường thư

Ðường chuyển đạn và đường chuyển gạo

Ðông Trường Sơn, cô gái “ba sẵn sàng” xanh áo

Tây Trường Sơn bộ đội áo màu xanh.

 

Từ nơi em gửi đến nơi anh

Những đoàn quân trùng trùng ra trận

Như tình yêu nối lời vô tận

Ðông Trường Sơn nối tây Trường Sơn.

 

Bài thơ về tiểu đội xe không kính

 

Không có kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.

 

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa, như ùa vào buồng lái

 

Không có kính, ừ thì có bụi,

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.

 

Không có kính, ừ thì ướt áo

Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời

Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.

 

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Ðã về đây họp thành tiểu đội

Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.

 

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

Võng mắc chông chênh đường xe chạy

Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

 

Không có kính, rồi xe không có đèn,

Không có mui xe, thùng xe có xước,

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:

Chỉ cần trong xe có một trái tim.

1969

 

Gửi em, cô thanh niên xung phong

 

Có lẽ nào anh lại mê em

Một cô gái không nhìn rõ mặt

Ðại đội thanh niên đi lấp hố bom

Áo em hình như trắng nhất

 

Người tinh nghịch là anh dễ thân

Bởi vì thế có em đứng gần

Em ở Thạch Kim sao lại lừa anh nói là “Thạch Nhọn”

Ðêm ranh mãnh ngăn cái nhìn đưa đón

 

Em đóng cọc rào quanh hố bom

Cái miệng em ngoa cho bạn cười giòn

Tiếng Hà tĩnh nghe buồn cười đáo để

Anh lặng người như trôi trong tiếng ru.

 

Tranh thủ có ánh sáng đèn dù

Anh vội nhìn em và bạn em khắp lượt

Mọi người cũng tò mò nhìn anh

Rồi bóng tối lại khép vào bóng tối

 

Em ơi em, hãy nghe anh hỏi

Xong đoạn đường này các em làm đâu

Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu

Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn

Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm

Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều.

 

Anh đã đi rất nhiều, rất nhiều

Những con đường như tình yêu mới mẻ

Ðất rất hồng và người rất trẻ

Nhưng chẳng thấy em, cô gái ở Thạch Nhọn Thạch Kim

 

Những đội làm đường hành quân trong đêm

Nào cuốc nào choòng xoong nồi xủng xoảng

Rực rỡ mặt đất bình minh

Hấp hối chân trời pháo sáng

Ðường trong tim anh in những dấu chân.

 

Chiếc võng bạc trên đường hành quân

Anh đã buộc nhiều cây xoan cây ổi

Lại đường mới và hàng nghìn cô gái

Ở đâu em tinh nghịch của anh?

 

Bụi mù trời mùa hanh

Nước trắng khe mùa lũ

Ðêm rộng dài là đêm không ngủ

Em vẫn đi, đường vẫn liền đường

 

Cạnh giếng nước có bom từ trường

En không rửa ngủ ngày chân lấm

Ngày em phá nhiểu bom nổ chậm

Ðêm nằm mơ nói mớ vang nhà

Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa

Thương em, thương em, thương em biết mấy…

 

Dừng tay cuốc khi em ngoảnh lại

Sẽ giật mình đường mới ta xây

Ðã có độ dài hơn cả độ dài

Của đường xá đời xưa để lại

Sẽ ra về bao nhiêu cô gái

Một ngày mai đường sẽ đứng chơ vơ

Ðể cho đời sau còn thấy ngẩn ngơ

Trước những công trình ngoằn ngoèo trên mặt đất.

 

Ơi em gái chưa một lần rõ mặt

Có lẽ nào anh lại mê em

Từ cái đêm Thạch Nhọn Thạch Kim

Tên em đã thành tên chung anh gọi:

Em là cô thanh niên xung phong.

Đức Thọ – Hà Tĩnh 1968

Lửa đèn

 

I – ĐÈN

 

Anh cùng em sang bên kia cầu

Nơi có những miền quê yên ả

Nơi có những ngọn đèn thắp trong kẽ lá

Quả cây chín đỏ hoe

Trái nhót như ngọn đèn tín hiệu

Trỏ lối sang mùa hè,

Quả cà chua như cái đèn lồng nhỏ xíu

Thắp mùa đông ấm những đêm thâu,

Quả ớt như ngọn lửa đèn dầu

Chạm đầu lưỡi chạm vào sức nóng…

Mạch đất ta dồi dào sức sống

Nên nhành cây cũng thắp sáng quê hương

Chúng nó đến từ bên kia biển

Rủ nhau bay như lũ ma trơi

Từ trên trời bảy trăm mét

Thấy que diêm sáng mặt người

Một nghìn mét từ trên trời

Nhìn thấy ngọn đèn dầu nhỏ bé

Tám nghìn mét

Thấy ánh lửa đèn hàn chớp loé

Mà có cần đâu khoảng cách thấp cao

Chúng lao xuống nơi nao

Loé ánh lửa,

Gió thổi tắt đèn, bom rơi máu ứa.

Trên đất nước đêm đêm

Sáng những ngọn đèn

Mang lửa từ nghìn năm về trước,

Lấy từ thuở hoang sơ,

Giữ qua đời này đời khác

Vùi trong tro trấu nhà ta.

Ôi ngọn lửa đèn

Có nửa cuộc đời ta trong ấy!

Giặc muốn cướp đi

Giặc muốn cướp lửa tim ta đấy

 

II – TẮT LỬA

 

Anh cùng em sang bên kia cầu

Nơi có những miền quê yên ả

Nơi tắt lửa đêm đêm khiến đất trời rộng quá

Không nhìn thấy gì đâu

Bóng tối che rồi

Cây trúc làm duyên phải nhờ gió thổi

Cô gái làm duyên phải dùng giọng nói

Bông hoa làm duyên phải luỵ hương bay…

Bóng tối phủ dày

Che mắt địch

Nơi tắt lửa là nơi vang rền xe xích

Kéo pháo lên trận địa đồng cao

Tiếng khẩu đội trưởng ở đâu

Đấy là đuôi khẩu pháo

Tiếng anh đo xa điểm đều

Vang ở đâu, đấy là giữa điểm đồ

Nơi tắt lửa là nơi in vết bánh ôtô,

Những đoàn xe đi như không bao giờ hết,

chiếc sau nối chiếc trước ì ầm

Như đàn con trẻ chơi u chơi âm

Đứa này nối hơi đứa khác.

 

Nơi tắt lửa là nơi dài tiêng hát

Đoàn thanh niên xung phong phá đá sửa đường;

Dẫu hố bom kề bên còn bay mùi khét

Tóc lá sả đâu đó vẫn bay hương

Đêm tắt lửa trên đường

Khi nghe gần xa tiếng bước chân rậm rịch

Là tiếng những đoàn quân xung kích

Đi qua.

Từ trong hốc mắt quầng đen bóng tối tràn ra

Từ dưới đáy hố bom sâu hun hút

Bóng tối dâng đầy toả ngợp bao la,

Thành những màn đen che những bào thai chiến dịch

Bóng đêm ở Việt Nam

Là khoảng tối giữa hai màn kịch

Chứa bao điều thay đổi lớn lao,

 

Bóng đêm che rồi không nhìn thấy gì đâu

Cứ đi, cứ đi nghe lắm âm thanh mới lạ.

 

III – THẮP ĐÈN

 

Anh cùng em sang bên kia cầu

Nơi có những miền quê yên ả

Nơi đêm ngày giặc điên cuồng bắn phá

Những ngọn đèn vẫn cứ thắp lên

Chiếc đèn chui vào ống nứa

Cho em thơ đi học ban đêm,

chiếc đèn chui vao lòng trái núi

Cho xưởng máy thay ca vời vợi,

Chiếc đèn chui vào chiếu vào chăn

Cho những tốp trai làng đọc lá thư thăm

 

Ta Thắp đèn lên trên đỉnh núi

Gọi quân thù đem bom đến dội

Cho đá lở đá lăn

Lấy đá xây cầu, lấy đá sửa đường tàu

Ta bật đèn pha ôtô trong chớp loè ánh đạn

Rồi tắt đèn quay xe

Đánh lạc hướng giặc rồi ta lại lái xe đi…

Ngày mai, ngày mai hoàn toàn chiến thắng

Anh dắt tay em, trời chi chit sao giăng

“Thắp đèn ta sẽ chơi trăng ngoài thềm”

Ta thắp đèn lồng, thắp cả đèn sao năm cánh

Ta dẫn nhau đến ngôi nhà đèn hoa lấp lánh

Nơi ấy là phòng cưới chúng mình

 

Ta sẽ làm cây đèn kéo quân thật đẹp

Mang hình những người những cảnh hôm nay

Cho những cuộc hành quân nào còn trong bóng tối

Sẽ hiện muôn đời trên mặt ngọn đèn xoay.

1967

_____________

Ghi chú của tác giả: Hồi cuối năm 1966 tại Tây Bắc, tôi đã có mấy tháng là pháo thủ pháo cao xạ (Tiểu đoàn 24 trực thuộc quân khu). Ấy thế mà còn viết nhầm. Do khi viết cứ mê đi, mụ đi mà nhầm. Ấy là dòng này “Tiếng anh đo xa điểm đều như đếm nhịp chày giã gạo”. Những dòng trên đã cho thấy pháo đây là pháo tầm thấp. Ban đêm làm sao dùng được máy đo xa bằng mắt thường. Nhưng thôi, không sửa. Đã là cuộc đời thì hẳn có tì vết.

PHẠM TIẾN DUẬT

 

 

admin

0 Reviews

Write a Review

Bài viết liên quan

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *