Biển hồ đầy vơi… – Truyện ngắn Nguyễn Hương Duyên

 Biển hồ đầy vơi… – Truyện ngắn Nguyễn Hương Duyên

viet&doc – Ông cựu quản giáo trại giam mừng đến ứa nước mắt khi thấy rõ ràng nick “Lâm Sầu” gửi lời mời kết bạn và một tin nhắn chờ đợi ông. “Cán bộ còn nhớ em – Lâm Sầu không? Em rất vui khi gặp lại cán bộ trên fb (facebook). Cán bộ nhận lời kết bạn của em đi nhé! Em rất mong được gặp lại cán bộ”. Không do dự, ông bấm “xác nhận” rồi lướt ngay vào “tường nhà” Lâm. Những gì thấy được khiến ông bổi hổi hệt cảm giác người cha biết được tin tức người con trai sau bao năm thất lạc.

Lâm Sầu! Không hiểu sao giữa hàng mấy trăm con người ông cai quản trong đời, ông lại dành sự yêu thương quan tâm đến anh ta nhiều đến thế? Thậm chí Lâm vẫn hiện hữu trong những giấc mơ bất chợt, nó khiến ông lại trăn trở, day dứt, về một số phận đầy uẩn khúc.

Ông nhớ lần gặp cuối cùng, cũng đã rất lâu.

Bữa ấy là buổi chiều cuối năm. Rét ngọt. Quán chỉ có ba người, hai khách và một chủ. Hai khách, cúi đầu ăn trên hai cái bàn ở hai góc. Một người là công nhân ở công trường được mấy tháng. Người kia, chính là ông, cựu quản giáo trại giam nghỉ hưu, vừa xin một chân bảo vệ công trường. Khi ăn xong, ngẩng lên, ông bị hút vào một đôi mắt ướt và buồn, trên gương mặt hầm hố, phong sương. Cái đầu húi trọc bặm trợn, trên một cơ thể vâm váp, kềnh càng.

Nhà văn Nguyễn Hương Duyên

Ông toan bỏ đi, nhưng lại bị hút vào cái cách uống rượu của anh ta. Uống rượu mà cứ đưa cốc lên miệng rít từng tí một, như người ta rít trà nóng, lúc cười, lúc mếu. Cách uống rượu này ông đã gặp ở đâu đó và đã động đến lòng trắc ẩn trong ông. Ở đâu nhỉ? Ông ngắm anh ta và cố vắt óc để nhớ. Và à lên trong niềm thổn thức của tấm lòng nhân ái. Đó là hình ảnh ông bắt gặp tại căn phòng dành cho người nhà thăm phạm nhân, trong một lần hiếm hoi anh ta được cô em gái lên thăm từ nhiều năm về trước. Lâm sầu! Người từng được ông gần gũi, cưu mang khi còn ở trại. Mấy năm rồi không gặp, không biết cuộc đời anh ta xoay theo hướng nào. Chắc tệ, vì cái cung cách uống rượu ngày cuối năm nom thảm thế kia.

Chờ Lâm trả tiền, lảo đảo đứng lên, khật khưỡng bước về phía dãy lán trại dành cho công nhân, ông vội vã bước theo:

– Này! Lâm sầu phải không?

Lâm quay phắt về phía tiếng gọi. Mở to mắt một lúc, rồi lao đến ôm chầm lấy người bảo vệ.

– Ôi, cán bộ! Em chào cán bộ! Không còn sắc phục công an, trông cán bộ khác quá, em không nhận ra…

– Cũng lâu quá rồi mà. Với lại, mình cũng đã già, ngoài năm lăm rồi…

Trong tù cũng như ngoài đời, phân biệt đẳng cấp rõ rệt. Giữa phạm với nhau, có ranh giới phân định rõ ràng về những tội trạng mà họ đã phạm phải. Tội cưỡng dâm, tội ăn cắp, bị khinh bỉ nhất. Màn ma cũ bắt nạt ma mới, bao giờ cũng nhắm vào hai đối tượng này trước tiên. Những trò hành hạ nhau man rợ, chỉ có ở nhà tù. Lâm bỗng nhớ lại những tháng ngày mình đã xem việc cắp vặt như một thú vui mà rùng mình, mà xấu hổ. Lâm đã vào tù không vì tội ăn cắp. Những ngày đầu, Lâm đã rất sợ hãi vì lo nhỡ có ai phát hiện ra quá khứ cắp vặt mình. Ông cán bộ quản giáo thì biết tất cả. Lâm còn quá trẻ, và tỏ ra hiểu biết, ăn năn, muốn làm lại cuộc đời từ đầu, nên ông có cảm tình, ngầm giúp đỡ…

– Sao… tết nhất mà cậu không về nhà?

Đang sẵn rượu rần rật trong máu, nỗi buồn chứa chất bao lâu trào dâng ngày cuối năm cô đơn, câu hỏi của người quản giáo cũ như lửa đổ thêm dầu. Lầm sầu ồ ồ khóc như một đứa trẻ lớn xác.

Lâm kể trong nỗi sầu não. Suốt cuộc đời họ – ba mẹ Lâm ấy – cãi nhau rôm rả. Hàng xóm xem chuyện cãi vã của họ như ăn cơm uống nước. Lá rụng về cội, Lâm cũng thường nhớ về cha mẹ. Nhất là từ ngày ra tù, khi đã sắp đến tuổi ba mươi, cái tuổi biết nhìn lại cuộc đời. Mỗi lần anh về, phải nép vào gốc cây bụi chuối, nhìn họ một lúc rồi đi. Vì trong nhà hai ông bà đang cãi cọ kịch liệt. Hôm qua, năm cùng tháng tận, tết đến nơi, anh cũng về nhà như mọi người, với cân đường, gói mứt, chai rượu. Nhưng đã vội nép vào bụi chuối một lúc rồi trở lại đây ngay. Lần này họ cãi nhau về chuyện đôi dép. Dép của tôi sao ông lại xỏ vào, bạ của ai xỏ nấy quen rồi à. Thì đó! Đôi dép được lia ngay ra ngoài sân, tao đ. thèm. Tưởng mình mụ có dép thôi à. Một tràng ré lên từ phía bà: Lượm dép lại cho tui! Đồ thô lỗ! Không lượm! Làm chi nhau? Ông vênh mặt lên, thách thức. Bà giơ cái phích lên (phích này ông bỏ tiền ra mua): Không lượm tui thả rơi cái phích! Lượm không? Bà giơ cái phích lên dứ dứ. Mụ dám không? Ông vừa nói vừa lần ra chỗ đôi dép vừa ném. Mụ làm bể tao đập bể đầu mụ luôn. Ông lượm dép vào, bà thả phích xuống, nguýt chồng một cái rõ sắc rồi phủi đít khi đi ngang chỗ chồng. Nấu cơm chưa? Ông cố lấy giọng oai. Tiền đã đưa đâu mà đòi nấu? Bà cong cớn lại. Ông cao giọng: Này! Tháng này tao đi ăn cỗ trên quê bốn đám. Vị chi tiền ăn tháng này còn dư bốn bữa nữa đó nghe. Bà vợ ngẩn ra một lúc rồi ngoay ngoảy đi ra bếp. Chợt bà nhớ ra, gọi giật chồng: Còn Tết? Ông định tính sao đây? Ông cũng ngớ ra một lúc rồi thủng thẳng: Bắt 5 con gà trống, bán xong rồi mua mấy cân gạo nếp, ít thịt lợn. Tính toán sao cho đủ bữa cúng tất niên và bữa cúng đưa ông bà. Bà vặn: bọn con Huệ, con Chanh đưa con về thì sao? Ông gắt: Sao, sao cái gì? Chơi một lúc thì về chứ ở lại cả ngày có mà sạt nghiệp với chúng nó à? Bà gật gật…

Lâm cố nán cho đến khi họ dọn cơm ra ăn. Vẫn như ngày xưa. Bữa cơm được dọn ngay trên nền xi măng, không mâm, gồm ba cái nồi đen kịt vì nấu bằng bếp củi. Bây giờ là năm hai ngàn không trăm mười mấy, bếp ga bếp từ rẻ hơn củi. Họ lại có lương hưu nhưng vẫn giữ nguyên nếp sinh hoạt tằn tiện, cơ hàn. Một nồi đựng cơm, một nồi đựng cá, một nồi đựng canh. Thêm hai cái chén, hai đôi đũa, hai cái thìa và một cái muôi múc canh. Hai người cắm cúi ăn, không ai nói với ai câu nào. Có lẽ họ vẫn giữ nguyên lệ cũ. Lương hưu ai người đó nhận. Của ai người đó cất. Mỗi tháng ông nạp tiền, bà nấu ăn. Điện sáng không mấy khi bật, quạt có chẳng mấy khi dùng. Tiền điện, hai người chia đôi. Tiền rác – chia đôi.

Hồi Lâm còn ở nhà, các cuộc cãi vã của cha mẹ tóe lửa xảy ra thường xuyên chỉ vì một trong hai người bật đèn mà quên tắt, hoặc bật quá sớm. Đại loại như: mụ/ông nhiều tiền quá tiêu không hết nên phá bớt chứ gì. Chỉ cần một trong hai châm ngòi lập tức được bên kia đáp trả rất nồng nhiệt và gay gắt. Mùa hè, hàng xóm có muốn qua chơi cũng chẳng thể ngồi lâu vì nóng chảy mỡ nhưng vợ chồng họ không dùng quạt máy. Nóng mấy thì vẫn cứ quạt nan phành phạch. Bây giờ nhà nào cũng dùng nhà xí tự hủy nên ai cũng phải dùng nước máy. Riêng nhà ông bà thì không. Tự hủy làm gì, để phân bón cây chả tốt à? Nước máy hôi mùi thuốc khử, mùa hè thì nóng, mùa đông lại lạnh buốt. Nước giếng ngọt lừ, mùa đông ấm, mùa hè mát. Thế nên, nhà rất ít khách (thực ra họ cũng không muốn khách đến chơi), khách có đến cũng chẳng dám uống nước. Càng khỏe.

Lâm nhớ, ngày anh xách túi từ trại giam về. Mang theo đôi mắt điềm tĩnh, u buồn. Anh đã rời xa cuộc sống phía ngoài hơi lâu: tròn mười năm. Cha anh nhanh tay cất vội chùm chìa khóa tủ. Mẹ anh cũng vội giấu biến bọc tiền vàng ki cóp được. Hai người ngồi đầu gối quá tai bên bàn uống nước nhìn Lâm đầy cảnh giác. Lâm ở nhà đúng một đêm, ăn với ba mẹ một bữa cơm rồi xách túi đi. Vì họ cũng chỉ cho Lâm được chừng đấy, chứa Lâm được quãng thời gian ấy. Sự im lặng đầy căng thẳng của ba mẹ khiến Lâm có cảm giác như có một quả bóng nén chặt trong lồng ngực chực vỡ toác. Anh cảm nhận được sự bực bõ trong từng bước chân, từng hơi thở của họ. Họ đã quen với cuộc sống không có anh, quen với cảm giác an tâm không bị anh làm phiền. Đêm, anh trằn trọc trên chiếc giường bỏ không vốn từ lâu không có hơi người. Tấm màn tuyn cháo lòng thủng lỗ chỗ, chiếc gối cũ xì, cả hai đều sực mùi mốc. Muỗi chui theo từng lỗ thủng vo ve hết tai này sang tai kia. Hai giường khác, anh đoán ba mẹ anh cũng không ngủ. Lâm có cảm giác họ đang căng hết các giác quan lắng nghe từng cử động của anh, tay họ nắm chặt chùm chìa khóa tủ. Ở đó, là sổ tiết kiệm đầy lên sau mỗi kỳ lĩnh lương. Ở một chỗ khác là túi vải có giây thắt, mỗi tháng nặng thêm nửa chỉ vàng. Sau mười năm, anh đã hoàn toàn thay đổi. Chỉ ba mẹ anh không hề thay đổi chút nào. Họ giống nhau từng lời nói, từng câu chửi nghiệt ngã. Sự tham lam, keo kiệt. Cả sự vô cảm và nhẫn tâm.

Ba giờ sáng ba Lâm đã dậy đun nước uống trà. Mẹ Lâm cũng lịch kịch dậy theo. Lâm cố nằm im, mong trời mau sáng. Họ thì thầm với nhau rất nhỏ, Lâm cố lắng nghe cũng không thể nào nghe thấy. Ôi, khi để đối phó với Lâm, họ trở nên đoàn kết lạ thường! Tang tảng, Lâm súc miệng đánh răng vội vàng rồi xách cái túi lép kẹp lên vai. Từ lúc trở về, cái túi với bộ quần áo bạn tù tặng vẫn yên vị ở đấy. Đi à? Cha Lâm cộc lốc hỏi. Dạ, con đi tìm việc làm. Ba mẹ chú ý giữ gìn sức khỏe. Gớm! Không khiến anh phải lo. Mẹ Lâm trề môi, dài giọng.

Lâm thất thểu bước đi, lòng đầy nghi hoặc. Một cái án tù mười năm, có chỗ nào chứa chấp không?

 

– E hèm! Ông cựu quản giáo hắng giọng, như bị cái xương mắc ở cổ – Hồi cậu còn ở trại, thấy có hai cô em gái mỗi năm một lần đến thăm?

– Dạ phải! Em có hai đứa em gái, một đứa lấy chồng nông dân, một đứa làm công nhân gạch ngói. Cả hai đều không có cưới hỏi chi, chỉ dắt nhau ra phường đăng ký kết hôn, rồi xách nón về nhà chồng. Cha mẹ không chịu chi tiền để lo cho con đám cưới. Thực ra, tổ chức cưới đằng nhà gái không tốn mấy tiền, tiền cỗ cưới bỏ ra rồi thu về thôi, chẳng mấy ai lỗ. Nhưng thấy thái độ bất hợp tác của ba mẹ, lần lượt hai cô em thấy nản. Chấp nhận theo không người ta. Dù biết, việc theo không làm giảm giá trị một đời con gái. Trong những lần chúng cùng vào trại thăm em, cả ba anh em đều ngậm ngùi, cảm thấy côi cút ngay khi cha mẹ còn sống. Rồi chúng lại thăn thỉ kể về cuộc sống chồng con cho em nghe. May, dù nghèo, cả hai đều yên ấm.

Cán bộ ạ. Hai đứa chúng nó còn khổ hơn em. Vì là con gái, biết bao nhu cầu khi bước vào tuổi lớn. Mà có nhu cầu nào không dính đến tiền? Nhưng có đứa nào moi được một cắc từ cha mẹ? Cha mẹ em bất đồng, cãi cọ trên mọi phương diện, nhưng lại hợp nhau một quan điểm: Con cái như gà. Cha mẹ ấp mảy sinh ra, nuôi nấng khi còn lớng chớng biết đi. Sau đó thì tự bươi quào mà sống. Với triết lý đó của cha mẹ, em làm sao không hư hỏng, hả cán bộ? Em là đứa cộc cằn, ít tiếng. Ở trường nổi tiếng đánh nhau, vì muốn giằng giật một cái gì đó của ai đó. Nhà trường dăm lần bảy lượt mời ba mẹ đến để bàn cách phối hợp giáo dục, nhưng họ đành thoái lui. Bởi vì, ba mẹ em không bao giờ đến, cũng không để tâm em đánh con ai, vì sao mà đánh. Hiệu trưởng hay cô giáo chủ nhiệm tìm đến tận nhà em, nhưng chỉ nhận được câu nói chắc như đinh đóng cột: Chuyện ở trường thì thầy cô tự giải quyết. Đuổi học à? Cứ đuổi, tôi đỡ tốn tiền!

Đì đẹt mãi, ba anh em em cũng xong được cấp hai. Đứa nào cũng khiếp hãi con đường đến trường. Không cho bật điện học bài buổi tối. Những trận cãi vã tục tằn, như xô nước bẩn, thường xuyên trút lên đầu. Và kinh hồn mỗi lần xin tiền đóng học đến gãy lưỡi. Cắn răng xin, từ ngày này sang ngày khác. Nhưng chỉ nhận được những tràng chửi xối xả, những cái hất tay lạnh lùng, cú đầu đau buốt. Chán chê mẹ mới chịu xì tiền ra. Bây học có thành ông này bà nọ không? Tiền tiền tiền… Mở miệng là xin tiền. Bây lột da, róc xương tao đi!

Bỏ học, em sinh ra tật ăn cắp. Đơn giản vì hồi bé, em đã thấy ba ăn cắp thản nhiên như không. Thời khó khăn, cái đồng hồ để bàn, đồng hồ tay, đôi dép tông Thái quý như vàng. Có lần em vừa đi học về, chưa kịp vào nhà thì chú hàng xóm ập đến. Không cần hỏi han, chú túm lấy ba em lúc đó đang cũng vừa về đến sân, thò tay vào túi quần của ba và lôi ra chiếc đồng hồ để bàn mới toanh. Thay vì bộ mặt ngượng nghịu, ông quay qua túm ngay em, và cho mấy cái bạt tay trời giáng, tóe hoa cà hoa cải. Rồi trơ tráo nói, đó chú coi, hắn dám lấy của chú. Tui mới lấy lại, định đem qua trả chú đây… Em gào khóc kêu oan. Tất nhiên là càng kêu oan, ba em lại càng đánh.

Chờ chú hàng xóm đi khuất, mẹ thò cổ ra. Thấy em khóc tức tưởi, chờ mẹ một lời bênh vực, ai ngờ liền bị bà cú thêm vào đầu, miệng đay nghiến: Đồ ngu! Cho mi ăn tốn cả cơm! Em định vặc lại, con không lấy sao ba mẹ cứ đổ cho con? Chính con thấy mấy lần trước, ba đã lấy, khi đồng hồ, khi đôi dép tông, đem bán. Cha em trừng mắt: Câm mồm! Mi còn nói nữa trưa nay tao cho nhịn. Tao mà không làm thế, lấy chi cho anh em bây bỏ vào mồm. Cút đi cho khuất mắt tao!

Thế đó cán bộ ạ. Từ đó, hễ em xuất hiện ở đâu, vào nhà ai chơi, đều bị họ cảnh giác cao độ. Có người còn đe nẹt thẳng thừng: Chơi thì chơi, chứ đừng có tắt mắt táy máy, hở chi lấy nấy nghe chưa. Họ thấy em ngơ ngác, liền huỵch toẹt: Mi không lấy, thì thằng cha mi lấy. Mà tốt nhất, mi đừng đến đây, ảnh hưởng đến con tao.

Chán đời, em bắt đầu kết giao với những phần tử lêu lổng. Cha mẹ hễ thấy mặt em là chửi, nhiếc móc, đấm thụi. Em lại bỏ đi. Đi chán chê mới mò mặt về nhà đúng bữa cơm. Vài bữa sau thì em không được ăn cơm nữa. Nhà em bữa cơm tối vẫn thường ăn ở hiên. Không mâm. Chỉ vẫn là ba cái nồi đen kịt. Một nồi cơm. Một nồi cá kho. Một nồi canh to tổ chảng. Một cái muôi. Mỗi người mỗi cái bát và một đôi đũa. Ai ăn người đó cứ gắp thẳng trong nồi ra ăn, nhiều khi tranh nhau chí chóe một khúc cá to. Tối nhọ mặt người, ba em chỉ cho phép bật bóng đèn tròn đỏ quạch, sáng nhờ nhờ ở hiên để ăn cơm, còn tất cả tắt hết. Vừa thấy em về đến sân, mặt nổi rõ hai con mắt trắng dã, cả ba mẹ cùng đồng thanh: Mi đi tiếp đi, nhà này không có cơm cho đứa vô tích sự. Em lặng thinh đi lấy bát. Ba em quát: Ai cho mi ăn mà lấy bát, đứng yên đó. Đói, mắt em hoa lên. Mùi cơm, mùi thức ăn bốc lên, cái đói càng cồn cào. Em năn nỉ: Con đói, ba mẹ cho con ăn, ngày mai con không đi nữa. Mi chết rấp mô thì chết đi, tao không quan tâm. Con Huệ, con Chanh ăn hết cơm không chừa cho nó. Còn thừa tao cho chó.

Cán bộ ạ, em lủi thủi ngồi dựa cột hiên chờ đợi, hy vọng ba mẹ mủi lòng. Muỗi bâu như trấu. Mệt, em ngủ gật lúc nào không biết. Khi tỉnh dậy đã gần nửa đêm. Bụng đói cồn cào, em lẻn xuống bếp. Mấy cái soong sạch bong, một hột cháy cũng không còn. Em chợt nghĩ đến mấy nhà xung quanh. Thời đó, nhà nào bếp cũng chỉ được thưng tạm bợ, không có cửa nẻo. Em vạch rào chui qua nhà bất kỳ. Một soong đúc còn khá nhiều cơm, nhìn quanh chẳng còn gì để ăn kèm. Thôi cơm cũng tốt. Sợ chủ nhà phát hiện, em bưng cả soong cơm tìm chỗ vắng bốc ăn. Đói, nên ăn cơm nhạt cũng thấy ngon vô cùng. Ăn xong, không biết làm gì với cái nồi không, em tìm chỗ giấu rồi đem đi bán. Được mấy đồng, em tập tọe mua thuốc lá hút. Đó là lần ăn cắp đầu tiên của em. Về sau, số lần bị bỏ đói tăng lên, thì sự ăn cắp của em càng chuyên nghiệp. Xung quanh, bị mất cắp một lần, lần sau họ cảnh giác. Tối đến, soong nồi, thau chậu họ đều đem cất cả vào nhà. Thế nhưng, chỉ cần lơ là một chút, cái thau nhôm vừa giặt xong, cả nhà vào trong ăn cơm, khi trở ra là không thấy đâu nữa. Họ chỉ biết hướng về nhà em mà chửi bóng gió, vì không bắt được quả tang.

Có hôm em về gặp đúng bữa mẹ nấu cháo. Một nồi cháo bánh canh nấu tép đồng to đùng, thơm ngào ngạt. Ba mẹ và hai đứa em gái bắt đầu xì xụp, vừa thổi vừa húp. Vẫn là tuyên bố: Nhịn! Lâu lắm không được ăn cháo, em đã quên mùi vị nó thế nào. Năn nỉ. Càng năn nỉ càng bị chửi té tát. Câu cuối cùng của cha: Cút ngay kẻo tao ăn mất ngon. Em lủi thủi bỏ đi. Nhưng càng nghĩ càng không thể nuốt trôi được cục tức. Cái bụng vẫn réo đòi ăn. Em điên lên, lẳng lặng bê nguyên cục gạch, thừa lúc không ai để ý, thả tùm vào nồi cháo còn hơn phân nửa. Cháo văng tung tóe thì đã hẳn. Bốn âm thanh từ bốn cái miệng vốn được tôi luyện cãi vã hàng ngày, đồng thanh ré lên chói gắt. Ba em đứng phắt dậy, lao thẳng đến thằng con trai bất trị với toàn bộ sức mạnh của sự tức tối. Em co giò phóng chạy. Ra đến đường lớn thì ba em không đuổi nữa. Hàng xóm chứng kiến từ đầu đến cuối, ghét em thì ít mà hả hê trong bụng thì nhiều. Chú hàng xóm dạo nọ lấy lại đồng hồ từ túi quần ba em, bỗng thấy mủi lòng, ngoắt em lại trao cho gói xôi: Ăn đi, xôi vợ chú đi ăn cỗ bới về đấy. Bớt chơi đi cháu, tìm việc gì mà làm, để cha mẹ chửi mãi ngu người đi đấy. Em đón lấy gói xôi, lí nhí cảm ơn. Ăn chừng nào nước mắt trào ra chừng đó.

Ăn cắp đã thấm vào máu em, thành tật rồi, cán bộ ạ. Đi đâu về mà trong tay không có cái gì, thấy tay chân thừa thãi lắm. Nghe lời chú hàng xóm, em không đi lêu lổng nữa, ở nhà chăn bò. Em xách bao tải đi cắt cỏ. Xóm này có từ thời sơ tán trong chiến tranh, nhà ai vườn cũng rộng mấy sào. Trên đầu, cây lưu niên khép tán, dưới đất cỏ tốt um tùm. Em tay cắt cỏ, mắt láo liên tứ phía. Cỏ được chất xung quanh, giữa lòng bao, khi thì vài ba nải chuối sắp chín, khi mấy quả đu đủ, quả bí ngô, thậm chí có khi cả chục trứng gà…

Tuy nhiên, cán bộ ạ, em vào tù không hề liên quan đến chuyện ăn cắp. Em tham gia một nhóm trai làng, đánh nhau với nhóm trai làng khác, để bảo vệ gái làng. Vô tình dẫn đến chết người. Cha mẹ em nhận được hung tin, hoàn toàn dửng dưng. Như thể chuyện của ai. Dửng dưng hơn khi em bị kết án tù 10 năm. Trong 10 năm ở trại giam, ba mẹ em biệt tăm. Nhìn những kẻ đồng cảnh ngộ, được gia đình thăm nuôi tíu tít, em thấy tủi thân. Tự dưng em thèm được nghe cha mẹ chửi bới, thèm được nghe nhiếc móc, thậm chí thèm được hắt hủi.

– Nhưng cậu cũng may chán, có được người bạn tù tri kỷ… Ông bảo vệ thở dài, nói.

– Dạ phải! Số em chưa đến nỗi đen tuyền. Em coi người bạn tù vong niên ấy hơn cả cha chú…

Ông Tiến cũng bị tội vô ý làm chết người. Ở với ông ấy, Lâm mới biết thế nào là tình thân. Mới biết là người thân của nhau thì phải đối xử với nhau như thế nào. Khi đau ốm, khi chán chường, tuyệt vọng, Lâm đều được bác tận tụy chăm nom, chia sẻ, vỗ về. Gần ông, Lâm thành kẻ yếu đuối, hay chảy nước mắt. Nhưng Lâm có được một điều lớn lao hơn: Tình yêu với cuộc đời, lòng tin với con người trong Lâm mỗi ngày được nuôi dưỡng tràn trề. Người bạn tù vong niên nghe chuyện đời của Lâm, đấm tay vào ngực nghẹn ngào: Thế cha mẹ mày đẻ con ra làm gì?

Phạm nhân trong tù, phần lớn được gia đình thăm nuôi thường xuyên, được cho thêm tiền để ra can-tin cải thiện bữa ăn đạm bạc hàng ngày. Riêng Lâm hoàn toàn đơn độc. Lần đầu tiên Lâm được ông Tiến sớt cho ít thịt ba chỉ kho sả ruốc. Lâm đã ăn mà nước mắt giàn dụa. Món ăn ngày mưa gió của người tự do, trở thành đặc sản vô giá của kẻ tù tội. Lâm ăn, ăn cả cái tình gia đình của ông Tiến gửi gắm, dư dật cái tình gia đình mặn mòi trong đó. Ông Tiến lặng lẽ nhìn Lâm khóc, ông cũng chẳng biết an ủi thế nào. Thân ông cũng tù tội, nào có hơn gì. Đêm ấy, ông nức nở kể Lâm nghe chuyện nhà ông: Nó là con gái tao dứt ruột đẻ ra, từ bé đến lớn vợ chồng tao có bao giờ mắng nó một câu nặng nề bao giờ. Thế mà thằng chồng nó mỗi ngày đều kiếm cớ trút lên mình nó những trận mưa đấm đá. Khi còn ở nhà với bố mẹ, nó mơn mởn phổng phao, về nhà chồng được nửa năm nó trở nên thân tàn ma dại. Ở nhà chồng, nó bị đánh, bố mẹ chồng không một lời can ngăn. Thậm chí khi về thăm bố mẹ đẻ, trước mặt vợ chồng tao nó cũng bị chồng đánh. Tao cản, nó trừng mắt lên với tao, vợ tôi, tôi có quyền dạy dỗ. Mà con gái tao toàn bị đánh bởi những lý do trời ơi. Tất cả là tại rượu. Mấy năm cắn răng nhìn con sống trong địa ngục trần gian mà vợ chồng tao không có cách nào can thiệp. Bảo nó bỏ thì chồng nó cầm dao rượt tao chạy vòng quanh sân. Hôm đó, tao tức giận ngùn ngụt, đang trong đà chạy, tao vớ được cán cuốc, quai mạnh về phía nó. Pha tự vệ hú họa của tao trúng ngay vào đầu thằng con rể côn đồ. Bi kịch xảy ra. Tao đi tự thú. Thiên hạ lắm điều. Kẻ gọi tao là sát nhân, dã thú. Người bảo tao hy sinh đời bố cứu vớt đời con. Tao bị kết tội ngộ sát, đúng bản chất sự việc. Lúc mới làm nó chết, tao đã rất sợ, rất dày vò. Bây giờ thì khác, tao không hề ân hận. Tao là trụ cột trong gia đình, tao phải bảo vệ con tao, gia đình tao. Nếu nó đã không may chết bởi tay tao, thì biết đâu có ngày con gái tao, người nhà tao, hoặc tao bị chết trong tay nó? Gia đình tao tháng nào cũng vào thăm tao, con bé đã trở lại bộ dạng con người. Đó là điều làm tao an ủi và có thêm động lực để sống, chờ đến ngày mãn hạn. Lúc ăn cơm mày khóc, tao rất thương, con người ta lúc vui, lúc buồn, lúc lầm lỗi, lúc nguy nan, lúc thành công, lúc hạnh phúc… đều nghĩ đến gia đình. Mày có gia đình mà không thể nghĩ đến, mày buồn là phải.

Nghe Lâm bộc bạch chuyện đời mình, chuyện ăn cắp thành thói quen và đến giờ nhớ lại Lâm vẫn không nguôi xấu hổ, ông Tiến thầm thì dứt khoát: Biết sai rồi thì chấm dứt, không bao giờ muộn cả. Tao tin và thương chú mày.

Ông Tiến ra trước Lâm một năm, dặn:  Ra tù nhớ tìm đến quê tao, tao đãi cơm miễn phí mày mấy tháng, rồi tao tìm việc cho.

– Thế cậu đã gặp lại ông Tiến chưa?

– Dạ rồi. Rời nhà, em đi tìm bác Tiến. Mới hay, ra tù được nửa năm, đến bữa ăn cơm bác thấy vương vướng trong cổ. Đi khám, bác sĩ kết luận ông bị ung thư thực quản đã lâu, di căn rồi. Cũng mổ, cũng xạ trị mong sống cùng vợ con mấy năm để bù đắp những tháng ngày khổ sở trong tù. Nhưng bác chỉ sống thêm được thời gian ngắn rồi mất. Em tìm đến, bác ấy mồ yên mả đẹp vừa qua được mấy ngày. Đau! Chới với! Như thể mất người cha, em chỉ biết khóc nghẹn. Chỗ dựa tinh thần duy nhất của em, đã không còn nữa. Hương khói cho bác ấy một ngày, em quay về.

– Sau đó thì sao? Ai mách cho cậu vào đây?

Vị cựu quản giáo đưa cho Lâm điếu thuốc, chờ đợi.

– Em về nhà. Xem trong nhà có việc gì cần đến sức vóc trai tráng để làm giúp ông bà già. Họ vẫn không cần em, không còn chì chiết như ngày xưa, nhưng mở mồm là bóng gió chuyện tiền bạc tốn kém. Em cũng định tìm việc chân tay gì đó làm cho gần nhà, nhưng thấy ông bà già căng thẳng quá. Em đi! May lại gặp người tốt, họ nhận vào đây. Lương đủ nuôi thân anh ạ. Nhưng những lúc vui buồn, em lại nhớ bác Tiến…

Vị cựu quản giáo thở dài.

– Chính mình đã bố trí cho cậu ở cùng ông Tiến đấy. Những lỗi lầm của kẻ trẻ người non dạ như cậu, khi có người ông Tiến làm chỗ dựa, ắt nên người…

– Cán bộ ạ, em biết anh tốt với anh em. Thỉnh thoảng anh Tiến đưa cho em gói thuốc, dăm gói mì tôm, nói là của anh cho em. Em biết ơn anh nhiều. Hồi đó nghe tin anh nghỉ hưu, bọn em rất hẫng. May người thay anh cũng tốt.

– Hồi đó tôi thấy cậu rất đơn độc, nghe mấy phạm đặt cho cậu biệt danh Lâm sầu, nên tôi để ý, có dò la một chút về gia đình cậu qua một người hàng xóm gần nhà cậu. Người như cậu, nếu được rèn dũa từ nhỏ, chắc chắn không đến nỗi nào. Chỉ tiếc… Thế đi từ bấy đến nay, có liên lạc gì với gia đình không?

Lâm một tay ôm đầu, mắt đỏ lên:

– Em mới về cách đây mấy năm. Nhưng có lẽ không thể quay lại lần nào nữa.

– Tệ đến thế sao?

– Phải! Cán bộ không thể tưởng tượng được đâu. Khi em đi làm trong một xưởng mộc được nửa năm, em gọi điện nói đưa bạn gái về ra mắt. Bạn gái em cũng quen từ trong tù, một đời chồng, và một đứa con gái nhỏ. Cô ấy bị bắt khi làm gái nuôi con.

– Cô Thúy hả? Xinh nhất bên nhà giam nữ…

– Dạ. Em vừa mới thưa đến đó, ba em đã tuyên bố: Thôi! Nhà có một đứa vô tù ra tội, quá thừa rồi. Đừng rước thêm một đứa nữa. Rồi lạnh lùng cúp máy. Nhưng cô  em gái lại động viên: Anh cứ dẫn chị ấy về nhà em cũng được, đến lúc đó nếu thấy thuận lợi thì qua nhà ba mẹ luôn. Thực ra, em cũng không tha thiết chuyện ra mắt với ba mẹ lắm. Chỉ là em chiều Thúy thôi. Thúy khao khát cái tình gia thất, cứ một mực muốn đến nhà một lần, biết đâu vì có Thúy, ba mẹ đổi ý. Nhưng em không ngờ ba mẹ quá quắt đến vậy. Mới thấy bóng chúng em ngoài sân, ba em vội vàng quấn chiếc chiếu đang ngồi mang đi giấu. Chiếc quạt máy đang quay vù vù, được rút phích xách vào buồng. Mấy chiếc ghé đẩu cạnh bàn uống nước, cũng được lật úp lên mặt bàn. Đèn bị tắt phụt, tối om. Mẹ em bưng cả thau nước tạt thẳng ra sân, chỗ em và Thúy đang đứng. Em chết đứng như trời trồng, căm giận lẫn xấu hổ không biết để đâu. Em kéo Thúy lầm lũi ra đường. Người Thúy run bắn lên, hai hàng nước mắt thi nhau thánh thót. Sau đêm ấy, Thúy bỏ đi đâu biệt tích. Em như người mất hồn, đi tìm Thúy khắp nơi. Đau khổ một thời gian, rồi cũng phải chấp nhận tất cả. Cuộc đời em đã quen với sự ghẻ lạnh và mất mát, thêm chút nữa cũng có là gì. Sau rồi xưởng mộc làm ăn thua lỗ, người quen lại giới thiệu em đến đây…

Người cựu quản giáo vỗ đùi đánh đét:

– Chết rồi! Tháng trước mình có gặp cô ta, trong một chuyến đi khảo sát các bản vùng cao với mấy anh bạn nhà báo. Mình chỉ đi theo hóng hớt cho vui thôi. Chả là, thời chiến tranh, trại tù dời lên đó. Giờ muốn thăm lại vùng đất ấy. Cô ta làm nghề cắt tóc, gội đầu. Có một thằng cu gần năm tuổi. Trời đất ơi! Lâm sầu ơi! Lúc đó nhìn cái mặt thằng cu, mình cứ thấy quen quá thể. Nó rất giống cậu! Đúng! Đúng!… Nó giống cậu như đúc. Sao có với nhau đứa con, mà lạc nhau lâu thế hả hai cô cậu?…

Lâm chồm hẳn người lên:

– Anh nói sao, hả? Có thằng cu chừng mấy tuổi? Hỏi xong, Lâm lại ngồi phịch xuống ôm đầu – Người đâu mà gan lỳ đến thế! Nuôi con một mình, không thèm nhắn em một câu… Ơ…  mà có ai biết em ở đây đâu, mà nhắn hả trời?

Lâm ngồi sững ra, người run lên từng chập. Tin về Thúy quá đột ngột khiến Lâm chưa đủ tỉnh táo để quyết định nên làm gì. Và Lâm ôm chầm lấy người bảo vệ khóc tồ tồ:

– Em có con! Cán bộ ơi! Thằng bỏ đi như em mà cũng có con. Anh đưa em đến đó với… À! Mà không… Anh cho em địa chỉ, em tự tìm đến…

Lần gặp định mệnh ấy có lẽ đã tạo bước ngoặt đầy tươi sáng cho cuộc đời Lâm. Lâm đã vội vã từ biệt ông để đi tìm Thúy ngay trong đêm. Bao biến cố thăng trầm đến với ông và các con cuốn ông vào những lo toan. Rồi bạn bè rủ ông chơi facebook, sẵn thú thích tìm tòi khám phá, thấy cũng vui vui, ông đâm nghiện. Và nhờ thế Lâm sầu tìm được ông.

Ông bấm gọi ngay cho Lâm bằng messeger. Rồi hai thầy trò vừa nói chuyện với nhau vừa lau nước mắt. Lâm vắn tắt kể cho ông nghe sau đêm cuối năm dạo nọ.

Theo địa chỉ ông cho, Lâm tìm được Thúy, mới hay Thúy có vác bụng bầu về nhà Lâm một lần, về xưởng mộc của Lâm nữa, chỉ để báo Lâm biết hai người có con. Nhưng không ai biết Lâm ở đâu cả. Sim di động cả hai đều vứt sau lần quyết định chia tay dạo nọ. Ba mẹ anh cũng không hào hứng với việc có thêm một đứa cháu chào đời. Thúy vẫn quyết định giữ lại đứa con, chờ Lâm. Sau có người mách nước, Thúy theo một người bà con lên thị trấn vùng cao mở tiệm cắt tóc, gội đầu – nghề Thúy học hồi còn trong trại. Dành dụm mua rẻ được hơn ha đất nhưng đang còn để cỏ mọc vì không có sức để gánh vác. Lâm bỏ việc ở công trường, tập làm nông dân, cùng Thúy nuôi một đứa con chung, một đứa con riêng của Thúy…

Và cuối cùng là lời năn nỉ: Cán bộ để em về đón cán bộ lên em ở chơi mấy ngày… để mừng cho em… Không… không… ông hấp tấp trong niềm vui thật khó tả, để tớ tự lên, lên ngay bây giờ. Bà nhà tớ vào Nam bế cháu ngoại rồi, ngồi nhà một mình chán lắm. Tớ ra bắt xe khách ngay đây…

Ông cán bộ quản giáo cũ hồ hởi lên đường. Kể từ ngày Lâm đi tìm Thúy, cũng đã ba, bốn năm. Ông cũng đã hết hợp đồng bảo vệ công trường. Con đường lên thị trấn miền cao đã được rải nhựa. Hai tiếng đồng hồ xe tuyến, ông đã đến nơi. Và ông ngỡ ngàng, nở từng khúc ruột, trước cơ ngơi của vợ chồng Lâm…

Một khu vườn xanh um toàn cây ăn trái, có ao cá, có chuồng gà gần trăm con, có cả trâu, bò, lợn, thứ nào Lâm cũng thử một ít. Thứ nào Lâm cũng mát tay. Lâm còn mua được chiếc xe bán tải, khá oách. Hóa ra, vùng đất Thúy mua được rẻ, vì lồi lõm, ba phần đồi cao, một phần dốc sâu, có lẽ là một đoạn suối cạn. Lâm đã thuê máy ủi xây một đập tràn, chắn nước lại. Bỗng dưng có được hồ cá tự nhiên. Phần xâm xấp ven ao, Lâm cấy lúa. Đủ cho chăn nuôi gà lợn. Phần đất cao quay vòng sắn cao sản. Cái thứ đất đỏ sẫm này hạp sắn đáo để, củ dày, to và mập. Dân lái sắn mê tơi. Mỗi năm hai đợt, mỗi đợt bán mấy chục xe sắn củ.

Bữa cơm trong chòi cạnh ao cá, Thúy chỉ đến nâng ly mừng hội ngộ, rồi xin phép theo việc. Lâm đỡ lời vợ, giờ cô ấy mở thêm cái shop trang điểm cô dâu, cho thuê áo cưới, đông khách lắm, cán bộ ạ. Cả hai rót rượu đầy ly. Người cán bộ quản giáo cũ nói, giọng nghẹn đi vì quá vui:

– Đừng gọi tớ là “cán bộ” nữa, nghe xa cách lắm. Hơn nữa, tớ cũng hưu rồi. Chúc mừng vợ chồng chú thím. Chúc mừng hạnh phúc. Chúc mừng cơ nghiệp làm ăn. Chúc mừng các cháu hay ăn chóng lớn…

– Dạ, em cám ơn… cán bộ… à… ân nhân rất nhiều, đã cưu mang, dìu dắt, khuyên bảo…

Tàn cuộc, rượu đã ngấm, từ từ, rất êm. Khi tâm trạng vui vẻ, uống bao nhiêu vào thì thần thái cũng chỉ lâng lâng. Không đừng được, ông lại hỏi:

– Thế… ông bà dưới quê, giờ ra sao?

Lâm chợt im lặng một lúc, rồi ngậm ngùi, cái ngậm ngùi của một thân phận đã thấm thừa thãi những cay cực và đạt đến cảnh giới đáng trân trọng.

– Họ lần lượt mất cả rồi anh ạ. Em ổn định với Thúy vài tháng thì về thăm nhà. Thực tình, em đã hết giận họ rồi. Dẫu sao họ vẫn là bậc sinh thành. Trải bao gian truân, em thấm thía lẽ đời. Cuộc đời ba mẹ em là một cõi mê dài. Họ tự làm khổ mình, làm khổ nhau, và làm khổ con cái. Em về, chỉ cốt thăm họ, thông báo chuyện vợ con.

Những ngày cuối đời của ba mẹ em, dường như họ cũng nhận ra con cái có chút ý nghĩa với họ, nên dịu dàng và gần gũi hơn. Có lúc họ còn tự đề nghị em mang con cái về chơi. Thúy cũng không so đo, quên luôn chuyện hai người năm xưa đã chối bỏ mình.

Lâm lại rít rượu từng tí, như người rít trà nóng. Vẻ mặt đầy tâm trạng.

– Cán bộ không hình dung được chuyện này đâu. Mẹ em mất trước, vừa chẵn hết khó bà thì ba em cũng đi. Trước khi nhắm mắt, ông lần dưới gối đưa cho anh em em chùm chìa khóa.

Tang lễ xong, đứa em kế em mở tủ của ba mẹ. Và cả ba anh em chết lặng. Những đồ lặt vặt như đồng hồ đeo tay, đồng hồ để bàn, máy tính điện tử ba em lấy từ đâu chất đầy trong tủ. Một sổ tiết kiệm cứ mỗi tháng tăng lên vào ngày cố định trong tháng. Nó là một con số làm bọn em hoa mắt. Sang ngăn của mẹ em, cả bọn mới òa ra khi lâu nay vẫn nghe thiên hạ ví: Vàng đầy loong. Cả vỏ sữa hộp vàng đầy vun, mẹ em cẩn thận bọc cả loong vàng trong một tấm vải mềm. Không ai bảo ai, ba anh em và Thúy nữa, đóng tủ lại, ngồi đần ra. Quãng đời thiếu thốn, đói khát, thèm thuồng vụt hiện ra trong sự tức tưởi, oán hờn, thương xót…

Cán bộ ơi! Ba mẹ em, nhặt nhạnh, ky cóp, tằn tiện cả một đời để nhận được cái gì đây? Đến việc làm một cái nhà cho tử tế để ở cũng không làm. Hai đứa em gái em như bị điểm huyệt, ngồi chết trân cả buổi. Cuối cùng, một đứa hỏi, giờ tính sao anh? Sau một đêm cân nhắc, em thắp hương lên bàn thờ ba mẹ, trình bày lý do, xin phép họ. Xong, em quay ra, nói, em Chanh soát lại toàn bộ chi phí đám tang, các em vay mượn nợ nần ai để lo đám, thì bán đi một ít vàng của mẹ, hoàn trả đủ cho người ta. Số vàng còn lại hai đứa chia đôi, chia thật đều, chờ mãn tang ba mẹ rồi bán đi mà sửa sang lại nhà cửa cho các cháu mở mày mở mặt. Nhà đứa nào cũng như nhà chị Dậu, mùa đông thì lạnh, mùa hè thì nóng. Chút lộc của mẹ, các em nhớ sử dụng cho ý nghĩa. Còn sổ tiết kiệm của ba, em Chanh giữ. Lễ 49, 100 ngày, lễ giáp năm, lễ hết khó, giỗ chạp hàng năm, lấy đó để lo. Hết khó sẽ lấy một phần lo cho ba mẹ một cái lăng thật đàng hoàng. Vậy đấy, sống ba mẹ chẳng đùm bọc được con. Nhưng khi ra đi họ không phiền con cái. Tiền cả đời họ ky cóp cũng chủ yếu dành lo cho họ thôi. Thúy nhìn em, gật đầu. Chanh có hỏi em, sao anh không lấy thứ gì? Lấy gì là lấy gì? Cuộc đời em và ba mẹ không biết ai nợ ai nhiều hơn, mấy chỉ vàng có khi làm em suy nghĩ bạc tóc. Không lấy gì cả, sẽ đỡ có cảm giác bất hạnh hơn. Đời em gặp được anh Tiến, gặp được anh, gặp được Thúy cũng xem như được hậu đãi lắm rồi.

Im lặng. Gió nồm nam thổi lào xào ven rặng mía. Cả hai chìm trong suy tư về lẽ đời. Ai cũng có trong lòng câu ca cổ, cha mẹ thương con biển hồ lai láng… Nhưng cha mẹ Lâm là một trường hợp kỳ quặc…

Người cựu quản giáo thoạt nhiên muốn khóc. Đời ông chứng kiến nhiều mảnh đời tù tội, nạn nhân của đòn roi và ghẻ lạnh cũng nhiều, cuối đời được ấm cúng như Lâm chắc không được mấy, thôi thì mừng cho Lâm…

NGUYỄN HƯƠNG DUYÊN

admin

0 Reviews

Write a Review

Bài viết liên quan

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *